خاندان ، احمد بن محمد بن خالد ( م 280 ق ) و محمد بن عبيد اللّه برقى ، ملقب به ماجيلويه هستند . از ديگر خاندان‌هاى علمى قم ، خاندان بابويه بودند كه از آن‌ميان على بن حسين بن موسى بن بابويه ( م 329 ق ) ، پدر شيخ صدوق در اين عصر مىزيست . از ساير علما و محدثان قم بايد به محمد بن حسن صفار ( م 290 ق ) ، احمد بن حسن بن الوليد ( م 343 ق ) ، عبد اللّه بن جعفر حميرى ( م 298 ق ) و ابن قولويه ( م 362 ق ) اشاره كرد . بغداد حوزهء علمى تشيع در بغداد ، حوزهء نوپايى بود كه تحت‌تأثير مكاتب علمى كوفه و قم شكل گرفت و هم‌زمان با افول حوزهء كوفه به رشد و تعالى رسيد . در همين زمان كه حوزهء بغداد در حال شكل‌گيرى بود شمار بسيارى از فقيهان و محدثان ، از كوفه و شهرهاى ديگر به بغداد مهاجرت كردند . احتمالا اين مهاجرت‌ها از دهه‌هاى اول قرن سوم شروع شد و به‌طور قطع انتقال ائمه عليهم السّلام در همين ايام به عراق ، در اين امر بىتأثير نبود . دوران غيبت ، در واقع دوران تكوين اين حوزهء علمى به شمار مىرفت ، به‌طورى كه پس از آن با گذشت چند دهه ، مكتب تشيع در بغداد به شكوفايى علمى و اوج تعالى خود رسيد و در نيمه اول قرن پنجم هجرى با حضور عالمانى چون شيخ مفيد و شاگردان وى ، از جمله علم الهدى و شيخ طوسى به بالاترين پايه در حدّ خود نايل شد . از نخستين عالمانى كه در آغاز غيبت صغرى به بغداد مهاجرت كردند ، عثمان بن سعيد عمرى ، اولين نائب امام عليه السّلام بود كه پس از رحلت امام عسكرى عليه السّلام به بغداد آمد و پس از وى ساير نواب خاص نيز در اين شهر سكنى گزيدند . همين امر نوعى مركزيت علمى براى اين شهر پديد آورد . در حقيقت پيشگامان حوزهء علمى بغداد را در عصر غيبت ، بايد عثمان بن سعيد و پسر وى محمد بن عثمان عمرى